دیوان غزلیات حافظ ؛ همراه با تعبیرات فال گونه

  دیوان غزلیات حافظ ؛ همراه با تعبیرات فال گونه

نویسنده: خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی - فرشید اقبال
ناشر: ایرانیان
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 536
اندازه کتاب: وزیری سلفون ؛ همراه با قاب - سال انتشار: 1385 - دوره چاپ: 1 

مروری بر کتاب 

چاپ نفیس

اولین بار فال حافظ پس از وفات او گرفته شد. اگرچه حافظ خود نیز تفأل می‌زد اما مشخص نیست که این تفأل با چه وسیله‌ای صورت می‌گرفته است. تنها در ابیاتی اشاره می‌کند که وقتی غصه به او روی می‌آورد، برای دور کردن غم، امیدواری و کامروایی فال می‌زده است:

از غم هجر مکن ناله و فریاد که دوش
زده‌ام فالی و فریاد رسی می‌آید

اولین فال به اشعار حافظ، بلافاصله پس از مرگ او بود که عده‌ای از نماز گزاردن بر جنازه‌اش امتناع کردند و یا بنا به نقلی دیگر اجازه نمی‌دادند حافظ در گورستان مصلی دفن شود. در این میان اشعار حافظ را در سبدی گذاشتند و از کودکی خواستند یکی از این اشعار را بردارد. غزل با مطلع «کنون که می‌دمد از بوستان نسیم بهشت / من و شراب فرح‌بخش و یار حورسرشت» بیرون آمد که بیتی از آن غزل چنین است:

قدم دریغ مدار از جنازه ی حافظ
که گرچه غرق گناهست می‌رود به بهشت

بیرون آمدن چنین شعری علاوه بر آنکه مایه شگفتی بود، نشان از جایگاه حافظ داشت و باعث شد ریاکاران از موضع خود عقب‌نشینی کنند.
مورخان در کتب و منابعی همچون تاریخ دِیار بَکریه، تاریخ اولین فال حافظ را هفتاد سال پس از مرگ حافظ نوشته‌اند. تفأل به دیوان حافظ در زمان صفویه به اوج خودش رسید تا جایی که حکایت‌های عجیبی نیز از اعتبار فال حافظ نقل می‌شود که در بخش بعد به تعدادی از آنها اشاره خواهیم کرد.

پس از آن که حافظ جای خود را در خانه همه ایرانیان باز کرد، رسم و رسوماتی در زمینه تفأل به دیوان حافظ وارد فرهنگ مردم شد. در این میان می‌توان به حضور پررنگ فال حافظ در آداب و رسوم شب یلدا در سده‌های اخیر اشاره کرد. عید نوروز بر سر سفره هفت‌سین، بعداز ظهر سیزده به در، تیرماه سیزده شو (جشن تیرگان) و اعیاد ملی و مذهبی، دیگر زمان‌های فال گرفتن با دیوان حافظ است. برای این کار، یک نفر از بزرگان خانواده یا کسی که بتواند شعر را به خوبی بخواند یا کسی که دیگران معتقدند به اصطلاح خوب فال می‌گیرد نیت می‌کند، یعنی در دل آرزویی می‌کند. سپس به طور تصادفی صفحه‌ای را از کتاب حافظ می‌گشاید و با صدای بلند شروع به خواندن می‌کند.

فال حافظ در طول زمان‌ها گرفته می‌شد و تا امروز نیز ادامه دارد؛ هرچند در روزگار ما نسبت به قرون گذشته، قداستش را از دست داده و بیشتر به عنوان یک امر تفننی و سرگرمی درآمده است.

شاه اسماعیل اول، مؤسس سلسله صفویه به همراه ملا مگس، یکی از ملا‌های جاهل و متعصب به زیارت قبر حافظ رفت. ملا مگس به شاه اصرار کرد که بقعه حافظ را منهدم کند و حافظ را به پیروی طریقه سنت و جماعت متهم کرد. شاه امضای این تصمیم را به تفأل به دیوان حافظ موکول کرد و وقتی دیوان را گشود این مطلع آمد:
جوزا سحر نهاد حمایل برابرم
یعنی غلام شاهم و سوگند می‌خورم
شاه اسماعیل اول این مطلع را به منزله سوگند و وفاداری و بیعت خود دانسته بسیار خشنود و خرم شد. چون ملا مگس باز اصرار کرد، شاه دوباره دیوان حافظ را باز کرد، این بیت آمد که در ظاهر خطاب به ملا مگس بود:
ای مگس حضرت سیمرغ نه جولانگه تست
عرض خود می‌بری و زحمت ما می‌داری
بعد از آن ملا مگس ساکت شد....

هنگامی که شاه عباس دوم قصد جنگ با آذربایجان را داشت و تبریز، پایتخت آن ملک را هدف مقصود قرار داده بود؛ چون برای امضای این عزیمت به دیوان حافظ تفأل زد این بیت برآمد:
عراق و فارس گرفتی به شعر خود حافظ
بیا که نوبت بغداد و وقت تبریز است
این بیت شاه را بر عزیمت خود استوار ساخت و عاقبت کار به فتح و پیروزی او منجر شد....

 

شاه عباس دوم غلامی به نام سیاوش داشت. دیگر غلامان از راه حقد، کینه‌ورزی و حسد درصدد قتل او بودند و همواره علیه وی نزد پادشاه سعایت و سخن‌چینی می‌کردند و او را واجب القتل می‌دانستند. شاه، چون در این باب فالی از دیوان حافظ برگرفت، این بیت برآمد:

شاه ترکان سخن مدعیان می‌شنود
شرمی از مظلمه خون سیاوشش باد
 

 

نوشتن نظر

لطفا برای ثبت نظر وارد حساب خود شده یا ثبت نام نمایید.

دیوان غزلیات حافظ ؛ همراه با تعبیرات فال گونه

  • ناشر: ایرانیان
  • کد کتاب: 69192 - 74/3
  • موجودی: در انبار
  • 750,000ریال
  • 550,000ریال

برچسب ها: خواجه حافظ شیرازی, , فرشید اقبال, حافظ, شعر فارسی, کتاب دیوان غزلیات حافظ, فال حافظ, اشعار عرفانی, حافظ, کتاب دیوان غزلیات حافظ ؛ همراه با تعبیرات فال گونه