کتاب های پیشنهادی
هانری کربن
400,000ریال 300,000ریال
خورشید عالی قاپو
250,000ریال 200,000ریال
فراسوی نیک و بد ؛ متن کامل
250,000ریال 200,000ریال

تاریخ روابط ایران و روسیه ؛ در نیمه اول قرن نوزدهم

تاریخ روابط ایران و روسیه ؛ در نیمه اول قرن نوزدهم
ناشر: چهر
کد کتاب: 45889 - 32/5
موجودی: در انبار
قیمت: 230,000ریال

تاریخ روابط ایران و روسیه ؛ در نیمه اول قرن نوزدهم

نویسنده: احمد تاج بخش
ناشر: چهر
زبان کتاب: فارسی
تعداد صفحه: 178
اندازه کتاب: وزیری - سال انتشار: 1337 - دوره چاپ: 1 

کمیاب یا دست دوم - کیفیت : عالی 

 

مروری بر کتاب 

جنگ های ایران و روسیه در نیمه اول قرن نوزدهم، یکی از مسائل مهم تاریخ ایران در دوره قاجاریه به شمار می آید، تا جایی که بررسی تاریخ روابط خارجی کشور ما در این دوره زمانی بدون پرداختن به این موضوع، ناقص و ناتمام خواهد بود. در راستای واکاوی تاریخ روابط سیاسی، اقتصادی و... ایران با روسیه در برهه تاریخی مورد نظر پرداختن به این موضوع امری مهم و کاری بس خطیر است.

بررسی روابط خارجی ایران در نیمه اول قرن نوزدهم به خصوص مساله دو دوره جنگ های ایران و روسیه، در بسیاری از پژوهش های تاریخی و نیز منابع دست اول این دوره، بخش عظیمی را به خود اختصاص داده است. و به علاوه تحقیقات فراوانی در دوران اخیر پیرامون این مهم انجام پذیرفته است. یکی از منابع تحقیقی که در مورد موضوع اخیر به رشته تحریر درآمده، کتاب روابط ایران و روسیه در نیمه اول قرن نوزدهم ( 1850-1800 ) تالیف دکتر احمد تاج بخش، دانشیار کرسی تاریخ در دانشکده ادبیات تبریز است .

مولف قبل از آنکه قسمت اول کتاب خویش را آغاز کند در دو صفحه به منابع و مآخذ مورد استفاده خود اشاره می کند و منابع و مآخذ کتاب خود را به دو  دسته تقسیم کرده است که یک بخش آن اسناد و مدارک آرشیوی و بخش دیگر آن کتابهای مورد استفاده می باشد که عمدتاً منابع فارسی است. که در مبحث نقد و بررسی به  تفصیل بیشتر در مورد آن پرداخته خواهد شد.
مبحث دیگر کتاب مقدمه آن است که مولف در این بخش به بررسی اجمالی تحولات سیاسی و اجتماعی اروپا در نیمه اول قرن نوزدهم پرداخته و تاثیر و تاثر آن را بر سایر مناطق جهان و از جمله ایران بیان کرده است. مولف رقابت های سیاسی، استعماری و تجاری میان کشورهای انگلیس، فرانسه و روسیه را مطرح کرده و تاثیر آن را بر روابط خارجی کشورهای مزبور و سایر کشورها را متذکر شده است. و در ضمن اشاره به دو دوره جنگ های ایران و روسیه، علل شکست ایران را در پرتو مسائل خارجی بیان کرده است.مولف هم چنین در مقدمه منظور و هدف خویش را تحقیق در اصول روابط ایران و روسیه و بحث درباره علل ایجاد رابطه و نتایج حاصله از آن متمرکز کرده است و در پایان به اهمیت مدارک و اسناد آرشیوی در تحقیقات تاریخی و به ویژه تاریخ روابط خارجی تاکید ورزیده است.

نخستین بخش کتاب تحت عنوان قسمت اول در بردارنده روابط ایران و روسیه قبل از عهدنامه گلستان است مولف در این قسمت به موقعیت های جغرافیایی ایران و راههای تجاری آن، مساله تجارت ایران با کشورهای اروپایی از جمله پرتغال، اسپانیا، انگلستان و روسیه و.. روابط ایران روسیه در سالهای واپسین دوره صفوی، روابط افشار و سیاست های پطر کبیر در قبال ایرانی، تهاجم روسیه به قفقازدر دوره کاترین دوم، لشگرکشی های آقا محمد خان به قفقاز و پیامدهای آن، روابط ایران و انگلستان در دوره فتحعلی شاه، مساله قفقاز در دوره فتحعلی شاه، عهده نامه ایران و انگلستان در سال 1800 م اشاره می کند.
مولف عهد شکنی انگلستان را نسبت به ایران از عوامل مهم شکست ایران در دوره اول جنگهای ایران و روسیه دانسته و در این مورد چنین نوشته است : « همکاری انگلستان و روسیه به علت فتوحات درخشان ناپلئون باعث شد که انگلستان در موقع لزوم به ایران کمک نکند و حتی افسران خود را از قشون ایران احضار نماید و در نتیجه باعث شکست قشون ایران گردد. » وی در جای دیگری از کتاب خود، نیازهای اقتصادی روسیه را یکی از دلایل تهاجم روس ها به ایران دانسته و در این باره چنین گفته : « دولت روسیه برای اجرای برنامه ها و نقشه های اصلاحی پطر کبیر و رسیدن به دریای آزاد و بسط نفوذ بازار فروش فعالیت می کرد.»

مبحث دوم تحت عنوان قسمت دوم شامل جنگ اول ( 1813-1804 ) و عهد نامه گلستان است. مولف در این قسمت به سیاست های توسعه طلبانه روسها در قفقاز، تاریخ سیاسی، نژادی و زبانی گرجیها،موقعیت جغرافیایی گرجستان، تحولات تاریخی گرجستان از دوران باستان تا دوران قاجاریه، تحولات قفقاز در دوران آقا محمد خان و لشکر کشی های وی به این منطقه، آغاز روابط ایران و فرانسه از اوایل دوره قاجار، روابط اسیران و انگلستان و سفارت سرجان ملکم، عهدنامه فین کن شتاین، ایران و فرانسه، بررسی و تحلیل روابط ایران و فرانسه پس از قرارداد تیلیست، جنگهای اول ایران و روسیه، اقدامات ژنرال گداویچ، عهد نامه گلستان و مفاد آن، شکست های نظامی ایران در جنگ ها،عهد نامه گلستان اشاره کرده است. در پایان این مبحث عامل اصلی شکست ایران در دوره اول جنگ ها را ناشی از عوامل خارجی دانسته و چنین نوشته است:« پس از سالها جنگ و مبارزه برای دفاع از خاک ایران بالاخره به عللی که اهم آن عدم اجرای تعهدات فرانسه و انگلستان و تغییر سیاست عمومی اروپا بود ایران قسمتی از خاک خود را به روس ها واگذار کرد.»

مبحث دیگر تحت عنوان قسمت سوم شامل جنگ دوم ( 1826-1828 ) و عهد نامه ترکمنچای است. در این قسمت مولف به علل شروع دور دوم جنگها، سیر مختصر جنگهای دور دوم، عهد شکنی انگلستان و عدم کمک به ایران، اقدامات مکدونالد سفیر انگلستان در ایران، صورت عهدنامه ترکمنچای و مفاد آن، صورت عهدنامه تجارتی ایران، روسیه و صورت مجلس درباب تشریفات پذیرایی سفرای کبار و مامورین سیاسی و نیز مسئله کاپیتولاسیون را یکی از نتایج شوم این جنگ ها بوده و باعث تزلزل وضع قضایی ایران گردیده است و دولت روسیه و بعدا کشورهای اروپایی در امر دادگستری ایرا دخالت های ناروایی کرده اند. در بخش پایانی این قسمت مولف نتایج سیاسی – اقتصادی و تجارتی جنگ های ایران و روسیه را آورده است.

مبحث دیگر تحت عنوان قسمت چهارم در برگیرنده روابط ایران و روسیه بعد از عهد نامه ترکمنچای است. مولف در این قسمت به سیاست های تجاری و اقتصادی روسیه در ایران، ماجرای قتل گریبایدوف و واکنش روسها، روابط روسیه و عثمانی و تاثیرآن بر روابط روسیه با ایران، مکاتبات سیاسی عباس میرزا با روسیه، مساله تجارت ایران و روسیه، صادرات روسیه بر ایران واردات ایران به روسیه و غیره می پردازد.
از صفحه 120 به بعد مولف مساله شرق ایران را مطرح می سازد که البته فاقد عنوان جداگانه ای است و ذیل قسمت چهارم بیان شده است. مولف در این بخش به رقابت روسیه و انگلستان در مساله افغانستان، موقعیت جغرافیایی افغانستان، اقوام و قبایل ساکن آنجا لهجه ها و زبانهای محلی آن، بررسی اجمالی تاریخ افغانستان از دوران باستان تا دوره قاجارها، سیاست های آقا محمد خان در افغانستان نفوذ انگلستان در هرات و قندهار، لشکرکشی عباس میرزا به هرات، لشگر کشی محمد شاه به هرات در سال 1253، نقش الیس و مک نیل سفرای انگلستان در مساله هرات و بالاخره به اهداف دولت انگلستان در هرات اشاره کرده و چنین می نویسد : « دولت انگلستان در مساله هرات سه هدف اساسی داشت : 
1-جلوگیری از نفوذ و تعرض روس و ایران به هندوستان
 2-ضعیف کردن ایران و افغانستان
 3-انتخاب پادشاهی برای افغانستان که دست نشانده انگلستان باشد. »

در پایان به مساله هرات و افغانستان « مساله شرق » در زمان ناصرالدین شاه و عهده نامه پاریس و جدایی افغانستان از  ایران اشاراتی کوتاه کرده است. بخش پایانی این قسمت عهدنامه سری بین ایران و روسیه است. که در چهار فصل تنظیم شده است. نیز به جنگ کریمه و مواضع ایران در این جنگ نیز اشاراتی مختصر کرده است. مولف در مبحث ضمایم کتاب صورت عهد نامه های میان ایران و سایر کشورها را بیان کرده است که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد :

روسیه؛ عهدنامه منعقد بین پطردوم و اشرف افغان، عهدنامه رشت میان ایران روسیه در 1732 م، عهدنامه گنجه میان ایران و روسیه ( مارس 1735 ) قرارداد بین ایران و انگلیس در نوامبر 1814.بخش پایانی کتاب مبحث نتیجه گیری است که دو صفحه پایانی این اثر را به خود اختصاص داده است. در این بخش نویسنده عامل اصلی جنگ های ایران و روسیه را ناشی از سیاست های دولت انگلستان می دانست. و چنین نوشته است : « قبلاً اشاره کرده ایم که دولت انگلستان برای حفظ هندوستان جنگ بین روسیه و ایران را به وجود آورد تا ایران سرگرم باشد نتواند به ناپلئون در فتح هندوستان کمک کند. »

مبحث دیگر کتاب تحت عنوان قسمت دوم، جنگ اول ( 1813-1804 ) عهد نامه گلستان است. در این قسمت مولف به سیاست های الکساندر امپراتور روسیه در تهاجم به ایران و اعزام سیسانوف به گرجستان پرداخته و مساله گرجستان را یکی از علل اساسی پیدایش جنگ ایران و روسیه دانسته است. به علاوه طهمورث فرزند گرگین خان که به دربار ایران پناهنده شده بود نیز در تحریک دربار ایران به جنگ نقش داشت. در دنباله این مطالب مولف به موقعیت جغرافیایی گرجستان و جغرافیای نژادی و زبانی و  دینی آنجا و تقسیمات سیاسی و اداری منطقه از دوران باستان تا عصر قاجار پرداخته و سه صفحه را به این مبحث اختصاص داده که ربط چندانی به موضوع روابط ایران و روسیه در نیمه اول قرن نوزدهم ندارد...

نوشتن نظر

نام شما:


نظر شما: توجه : HTML ترجمه نمی شود!

رتبه: بد           خوب

کد امنیتی را در کادر زیر وارد نمایید:



تمامي كالاها و خدمات اين فروشگاه، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است
1396 - 1380 - شركت گسترش فرهنگ رايانه اي كتاب
Copyright © 2000 - 2017 Persian Books Corporation, All Rights Reserved
استفاده از مطالب سايت با ذکر ماخذ بلامانع است
فروشگاه اینترنتی آی کتاب : Persianbook © 2017